Poradniki
GPS w aucie służbowym a RODO – jak poinformować pracowników
Którą podstawę prawną wskazać, co zapisać w regulaminie pracy, ile czasu przed uruchomieniem poinformować kierowców i jak długo trzymać dane o lokalizacji.
Lokalizator w aucie służbowym nie jest urządzeniem technicznym w flocie, tylko monitoringiem pracowników, i tak traktują go zarówno Kodeks pracy, jak i Urząd Ochrony Danych Osobowych. Z tego wynika kilka obowiązków, które łatwo spełnić, jeśli zrobi się je przed uruchomieniem systemu, a trudno naprawić po fakcie.
Którego przepisu to dotyczy
Kodeks pracy reguluje monitoring w dwóch przepisach. Art. 22² dotyczy monitoringu wizyjnego, czyli systemu kamer. Art. 22³ dotyczy monitoringu służbowej poczty elektronicznej, a jego § 4 stanowi, że przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do innych form monitoringu niż określone w § 1, jeśli ich zastosowanie jest konieczne do realizacji celów określonych w § 1. GPS jest właśnie taką inną formą monitoringu.
UODO potwierdza tę kwalifikację i wiąże ją z celami. W materiale o monitoringu w miejscu pracy urząd wymienia, że w przypadku monitoringu poczty elektronicznej i innych form monitoringu dopuszczalnym celem jest zapewnienie organizacji pracy umożliwiającej pełne wykorzystanie czasu pracy oraz właściwego użytkowania udostępnionych pracownikowi narzędzi pracy, odsyłając do art. 22³ § 1-4 k.p.
To zawęża uzasadnienie bardziej, niż większość firm zakłada. Monitorowanie „na wszelki wypadek” albo z ciekawości nie mieści się w tych celach. Organizacja pracy i właściwe użytkowanie powierzonego auta – mieści się.
Podstawa prawna z RODO
UODO wskazuje, że przesłanką przetwarzania danych pracowników w związku z monitoringiem w tych celach i na warunkach z Kodeksu pracy należy uznać art. 6 ust. 1 lit. f RODO, czyli prawnie uzasadniony interes administratora. Dodaje, że powołanie się na tę przesłankę wymaga uprzedniego przeprowadzenia starannej oceny, określanej jako test równowagi.
Test równowagi to krótki dokument, nie formalność na pokaz. Ustala się w nim, czy interes pracodawcy jest prawnie uzasadniony, czy przetwarzanie jest niezbędne do jego realizacji i czy prawa pracowników nie przeważają nad tym interesem. UODO stawia przy tym warunek, o którym warto pamiętać: monitoring jest dopuszczalny wyłącznie wtedy, gdy celu nie da się osiągnąć środkami mniej inwazyjnymi, a pracodawca powinien umieć wykazać proporcjonalność tego środka.
Zgoda pracownika nie jest tu właściwą podstawą. W relacji pracodawca – pracownik trudno uznać ją za dobrowolną, a jej wycofanie zmuszałoby do wyłączania monitoringu wybranym osobom.
Co trzeba zrobić przed uruchomieniem
Art. 22³ § 3 k.p. nakazuje stosować odpowiednio art. 22² § 6-10. Te przepisy wyznaczają procedurę:
- § 6 – cele, zakres oraz sposób zastosowania monitoringu ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy
- § 7 – pracodawca informuje pracowników o wprowadzeniu monitoringu w sposób przyjęty u danego pracodawcy, nie później niż 2 tygodnie przed jego uruchomieniem
- § 8 – przed dopuszczeniem pracownika do pracy pracodawca przekazuje mu informacje z § 6 w postaci papierowej lub elektronicznej
- § 9 – oznaczenie monitorowanych pomieszczeń i terenu w sposób widoczny i czytelny, nie później niż jeden dzień przed uruchomieniem
- § 10 – oznaczenie nie zwalnia z obowiązków informacyjnych z art. 12 i 13 RODO
Przy GPS obowiązek z § 9 stosuje się odpowiednio, bo nie ma „pomieszczenia monitorowanego”. W praktyce sprowadza się do oznaczenia pojazdu – naklejka informująca o monitorowaniu lokalizacji w kabinie jest rozwiązaniem, które spełnia sens tego przepisu i oszczędza nieporozumień przy zmianie kierowcy.
Dwa tygodnie, nie dwa dni
Termin z § 7 jest konkretny i to jest najczęstszy błąd: moduły zostają wpięte w gniazda w poniedziałek, a informacja idzie do pracowników we wtorek. Zalecana kolejność jest odwrotna. Najpierw zmiana regulaminu pracy albo obwieszczenie, potem informacja w przyjęty u Ciebie sposób – e-mail do wszystkich, ogłoszenie na tablicy, pismo za potwierdzeniem – i dopiero po dwóch tygodniach uruchomienie systemu. W Trackomo da się na ten czas wyciszyć alarmy i nie korzystać z historii, ale czysto jest wtedy, gdy urządzenia trafiają do aut po upływie terminu.
Klauzula informacyjna
Niezależnie od Kodeksu pracy pracownikom trzeba podać informacje z art. 13 RODO. Dla monitoringu pojazdów oznacza to w szczególności: tożsamość administratora, cele i podstawę prawną z odwołaniem do prawnie uzasadnionego interesu, zakres danych, odbiorców i podmioty przetwarzające, okres przechowywania, prawo sprzeciwu wobec przetwarzania opartego na art. 6 ust. 1 lit. f, prawo skargi do Prezesa UODO oraz informację o tym, czy dochodzi do zautomatyzowanego podejmowania decyzji.
Jeśli korzystasz z systemu zewnętrznego dostawcy, jest on podmiotem przetwarzającym i potrzebna jest umowa powierzenia z art. 28 RODO. W Trackomo ta umowa jest dostępna do akceptacji w panelu i do pobrania w PDF.
Minimalizacja: co można ograniczyć
- tryb prywatny, który przy jazdach poza godzinami pracy pokazuje tylko liczbę kilometrów, bez szczegółów trasy
- wyłączenie monitoringu poza harmonogramem pracy, jeśli auto wolno używać prywatnie
- dostęp per rola, żeby historię tras widziały tylko osoby, które jej potrzebują do pracy
- rezygnacja z funkcji, których nie potrzebujesz – im mniejszy zakres danych, tym łatwiejszy test równowagi
Jak długo trzymać dane o lokalizacji
Tu krąży nieporozumienie warte wyjaśnienia. Termin trzech miesięcy pojawia się w art. 22² § 3 k.p. i dotyczy nagrań obrazu z monitoringu wizyjnego. Art. 22³ § 3 odsyła wyłącznie do art. 22² § 6-10, więc przepisy o trzymiesięcznym okresie przechowywania nagrań nie są stosowane do innych form monitoringu.
Okres przechowywania danych o lokalizacji ustala więc administrator, uzasadniając go celem. Jeśli dane służą rozliczeniu czasu pracy i ewidencji przebiegu, naturalnym punktem odniesienia są terminy przedawnienia roszczeń i okresy wymagane przepisami podatkowymi. Trzeba to zapisać w klauzuli informacyjnej i w polityce retencji – a nie powoływać się na trzy miesiące, których przepis o GPS nie przewiduje.
Czego nie wolno
- ukrywać monitoringu przed pracownikami – informacja jest obowiązkiem, nie uprzejmością
- monitorować prywatnego samochodu pracownika bez odrębnej, ważnej podstawy
- wykorzystywać danych o lokalizacji do celów innych niż te ogłoszone w regulaminie lub obwieszczeniu
- prowadzić podsłuchu w kabinie – to inny zakres ingerencji i inna ocena prawna
- traktować zgody pracownika jako wystarczającej podstawy, zamiast testu równowagi
Lista kontrolna przed włączeniem GPS
- cele, zakres i sposób monitoringu zapisane w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu
- test równowagi przeprowadzony i udokumentowany
- informacja do pracowników przekazana co najmniej 2 tygodnie przed uruchomieniem
- klauzula informacyjna z art. 13 RODO wręczona, a nowym pracownikom przed dopuszczeniem do pracy
- umowa powierzenia przetwarzania z dostawcą systemu podpisana lub zaakceptowana
- okres przechowywania danych ustalony i zapisany
- dostępy w systemie przypisane rolami, nie wszystkim po równo
- pojazdy oznaczone informacją o monitorowaniu lokalizacji
Ten tekst opisuje przepisy i stanowisko organu nadzorczego; nie jest poradą prawną. Przy wątpliwościach dotyczących konkretnej firmy warto skonsultować regulamin i test równowagi z prawnikiem albo z inspektorem ochrony danych.
Źródła
- Kodeks pracy, art. 22² (monitoring wizyjny) – pełny tekst przepisu z paragrafami 6-10
- Kodeks pracy, art. 22³ § 1-4 (monitoring poczty elektronicznej i inne formy monitoringu)
- UODO, materiał „Monitoring w miejscu pracy” – podstawa z art. 6 ust. 1 lit. f RODO i test równowagi
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 12-13
Powiązane strony
Sprawdź to na swoim aucie
Konto zakładasz sam, bez rozmowy z nami. Pierwsze 30 dni nic nie kosztuje.