Poradniki
Rejestrator temperatury w samochodzie – co musi spełniać (EN 12830)
Klasy dokładności, zakres, oznaczenie na obudowie i weryfikacja. Co sprawdzić w karcie katalogowej, zanim kupisz rejestrator do chłodni.
W ofertach urządzeń do monitoringu temperatury hasło „EN 12830” pojawia się tak często, że przestało cokolwiek znaczyć. Tymczasem norma jest precyzyjna i da się z niej wyciągnąć kilka pytań, które oddzielają sprzęt do dokumentacji przewozu od termometru z Bluetoothem.
Czego dotyczy norma
EN 12830:2018 nosi tytuł „Temperature recorders for the transport, storage and distribution of temperature sensitive goods” i w rozdziale 1 określa swój zakres: specyfikuje cechy techniczne i funkcjonalne rejestratorów temperatury używanych w transporcie, składowaniu i dystrybucji towarów wrażliwych na temperaturę w przedziale od −80 °C do +85 °C. Norma obejmuje cały system rejestrujący, a czujnik może być zintegrowany z rejestratorem albo od niego oddzielony.
Ma to znaczenie przy zestawie typu „czujnik Bluetooth plus moduł GPS plus platforma”. Normie podlega system, nie pojedynczy element, więc zgodność trzeba rozważać dla tej drogi, którą odczyt przechodzi od sondy do zapisu.
Klasy dokładności
Tabela 2 normy definiuje cztery klasy. Dla każdej podany jest maksymalny dopuszczalny błąd i rozdzielczość:
| Klasa | Maksymalny błąd | Rozdzielczość |
|---|---|---|
| 0,2 | ±0,2 °C | < 0,1 °C |
| 0,5 | ±0,5 °C | < 0,2 °C |
| 1 | ±1 °C | < 0,5 °C |
| 2 | ±2 °C | < 1 °C |
Punkt 5.10.2.2 zawiera wymaganie, które w praktyce jest najważniejsze: rejestratory do transportu, składowania i dystrybucji żywności chłodzonej, mrożonej, głęboko mrożonej oraz lodów powinny mieć co najmniej klasę 0,5 w zakresie od −25 °C do +7 °C. Uwaga do tego punktu podaje przykłady temperatur, dla których ten zakres został wyznaczony: mięso czerwone +7 °C, masło mrożone −10 °C, mrożone ryby −18 °C, lody −20 °C.
Ten sam punkt dodaje zdanie o archiwum: dla zastosowań z żywnością mrożoną wymagany jest minimalny czas przechowywania danych wynoszący rok, i nie chodzi tu o pamięć samego przyrządu. Innymi słowy norma zakłada, że zapisy wylądują gdzieś, gdzie przetrwają dwanaście miesięcy.
Pułapka w kartach katalogowych
Producent może napisać „zgodny z EN 12830 (2018)” i mieć na myśli zgodność z normą jako taką, nie klasę 0,5 w zakresie od −25 °C do +7 °C. Zdarza się też, że deklarowana dokładność jest podana w przedziałach, które nie pokrywają się z tym zakresem.
Przykład z rynku, bez ukrywania, że to czujnik, którego sami używamy. Karta produktu ELA Innovation Blue PUCK T EN12830 podaje zakres od −40 do +85 °C, rozdzielczość 0,0625 °C i dokładność maksymalnie ±0,5 °C w przedziale od 0 do 65 °C oraz maksymalnie ±1 °C w przedziałach od −40 do 0 °C i od 65 do 85 °C. W sekcji certyfikacji wymienia EN 12830 (2018) oraz świadectwo wzorcowania według EN 13486 na życzenie.
Jeśli czytasz to uważnie, widzisz pytanie: norma wymaga klasy 0,5 w przedziale od −25 do +7 °C, a karta deklaruje ±0,5 °C od 0 °C w górę. Odpowiedzi nie da się wyczytać z ulotki – trzeba poprosić producenta lub dystrybutora o deklarację zgodności i o świadectwo wzorcowania dla konkretnego egzemplarza, z punktami pomiarowymi w zakresie, w którym pracujesz. Dla mroźni to punkty w okolicy −20 °C, nie w temperaturze pokojowej.
Interwał zapisu i błąd czasu
Punkt 5.10.2.3 nie narzuca jednego interwału: producent ma zdefiniować interwały zapisu, okresy i pojemność pamięci wraz z ich wartościami minimalnymi i maksymalnymi. Dodaje natomiast ograniczenie dla temperatur wyliczanych – maksymalne okno czasowe to 5 % interwału zapisu, nie więcej niż 15 minut. Jeśli istnieje możliwość nadpisywania zapisanych wartości, producent musi to wskazać.
Punkt 5.10.2.4 dotyczy zegara: maksymalny względny błąd czasu to 0,1 % czasu rejestracji, gdy data jest resetowana nie rzadziej niż co 31 dni. Przy dokumentacji przewozu to parametr ważniejszy, niż się wydaje – przekroczenie bez wiarygodnej godziny trudno powiązać z konkretnym zdarzeniem na trasie.
Co musi być napisane na obudowie
Rozdział 8 normy wymienia oznaczenia, które mają być wykonane na obudowie rejestratora czytelnie, trwale i we wskazanej kolejności:
- odwołanie do tej normy europejskiej
- nazwa producenta lub znak towarowy
- indywidualna identyfikacja produktu
- przydatność do składowania (S) lub transportu (T)
- klasa dokładności: 0,2; 0,5; 1 lub 2
- klasa oprogramowania: „no level”, I, II lub III
- zakres pomiarowy w stopniach Celsjusza
To najszybszy test w sklepie i przy odbiorze dostawy. Jeśli na obudowie nie ma klasy dokładności ani litery S lub T, urządzenie nie jest oznaczone zgodnie z normą, niezależnie od tego, co pisze w opisie oferty. Czujnik odłączalny od rejestratora ma mieć własne oznaczenia pozwalające ustalić warunki jego użycia z rejestratorem.
Weryfikacja: EN 13486
Rozdział 9 normy mówi, że rejestrator w użyciu – z wyjątkiem jednorazowych rejestratorów danych – podlega okresowej weryfikacji zgodnie z EN 13486, a weryfikacja ma być zgodna z wymaganiami EN ISO/IEC 17025. To ta sama norma, do której odsyła art. 2 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 37/2005, gdy wymaga przechowywania dokumentów potwierdzających zgodność przyrządu.
Z punktu widzenia firmy transportowej oznacza to dwie teczki: deklarację zgodności urządzenia i świadectwo jego weryfikacji. Ani jedna, ani druga nie powstaje sama przy zakupie w sklepie internetowym – trzeba o nie poprosić.
Czego norma nie reguluje
- nie mówi, co ile minut masz mierzyć w swojej firmie; to wynika z procedury HACCP i z rozporządzenia 37/2005
- nie określa, gdzie w komorze umieścić czujnik; podaje jedynie ogólne wymagania dotyczące lokalizacji dla typów zastosowania
- nie zastępuje wzorcowania konkretnego egzemplarza, które jest przedmiotem EN 13486
- nie dotyczy sposobu przechowywania danych na serwerze, choć wymaga rocznego archiwum dla mrożonek
Pytania do sprzedawcy
Jeśli masz wybierać między kilkoma urządzeniami, wystarczą cztery pytania. Jaka jest klasa dokładności w zakresie od −25 do +7 °C? Czy obudowa jest oznaczona literą T, czyli do transportu? Czy dostanę świadectwo wzorcowania według EN 13486 z punktami w zakresie, w którym pracuję? Gdzie i jak długo przechowywane są zapisy, skoro przepisy wymagają co najmniej roku?
Źródła
- EN 12830:2018 – Temperature recorders for the transport, storage and distribution of temperature sensitive goods (zakres, tabela 2, pkt 5.10.2, rozdz. 8 i 9)
- EN 13486 – Temperature recorders and thermometers … Periodic verification
- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 37/2005, art. 2 ust. 2
- ELA Innovation, karta produktu Blue PUCK T EN12830 (ref. IDF25251)
Powiązane strony
Sprawdź to na swoim aucie
Konto zakładasz sam, bez rozmowy z nami. Pierwsze 30 dni nic nie kosztuje.